تفكّر . گفت : در چه تفكّر مىكنى ؟ گفتند : در آفريدگار . گفت : تفكّر مكنى در خداى كه فكر به او محيط نشود ، و لكن در خلق خداى تفكر كنى كه خداى تعالى هفت آسمان و هفت زمين بيافريد ، از زمين تا به زمين ( 1 ) پانصد ساله راه ، و كثافهء ( 2 ) هر زمينى پانصد ساله راه ، و از زمين تا آسمان پانصد ساله راه ، و از هر آسمانى تا به ديگر پانصد ساله راه ، و كثافهء ( 3 ) هر آسمانى پانصد ساله راه . و از بالاى آسمان هفتم دريايى آفريد ، عمق آن چندان كه از بالاى هفت آسمان تا به زير هفتم زمين ، در آن دريا خداى را فريشته اى است كه ، لم يجاوز الماء كعبه ، كه آب آن دريا از كعب او در گذشته نيست . وهب منبّه گفت : كادت الأشياء ان تكون ( 4 ) سبعا ، نزديك بود كه چيزها همه هفت شود ، آسمانها هفت ( 5 ) و زمينها هفت ، كوهها هفت ( 6 ) ، و درياها هفت ( 7 ) ، و عمر دنيا هفت هزار سال است . و ايّام هفت است ، و كواكب سيّاره هفت است ، و طواف خانه هفت است ، و سعى و صفا و مروه و رمى الجمار هفت است ، و درهاى دوزخ هفت است ، و در كات او هفت است ، و امتحان يوسف در زندان هفت سال بود ، و سبب خلاص او در خواب ملك هفت گاو ( 8 ) بود في قوله : إِنِّي أَرى سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ ( 9 ) . و كرامت سيّد اوّلين و آخرين ( 10 ) هفت است ، في قوله : وَلَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ( 11 ) . و قرآن هفت سبع است ، و تركيب بنى آدم بر هفت اندام است ، و آفرينش او از هفت چيز است ، في قوله تعالى : وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ، ثُمَّ جَعَلْناه نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ ، ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً ، الى قوله : فَتَبارَكَ اللَّه أَحْسَنُ الْخالِقِينَ ( 12 ) . و روزى و غذاى آدمى او هفت چيز است ، فى قوله :

--> ( 1 ) . آج ، لب : زمينى ، فق ، مب ، ها : از زمينى تا به زمينى ، مر : از زمينى تا به زمين ديگر . ( 2 ) . مج : كثافت . ( 3 ) . مج ، آج ، لب ، فق ، مر : كثافت . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : يكون . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها است . ( 6 ، 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مب ، مر است . ( 8 ) . مج ، آج ، لب ، فق : گاف . ( 9 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 43 . ( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : الاوّلين و الاخرين . ( 11 ) . سورهء حجر ( 15 ) آيهء 87 . ( 12 ) . سورهء مؤمنون ( 23 ) آيهء 12 تا 14 .